نیکوتین چیست و با ما چه می‌کند؟ چرا با مصرف نیکوتین به آن معتاد می‌شویم؟

 

نیکوتین برای خیلی‌ها جذاب است و حتی اسمش سرخوشی می‌آورد! در واقعیت هم مصرف مواد نیکوتین دار باعث بهبود خلق‌وخو می‌شود. اما بعد از گذشت چند ساعت علائم ناخوشایند آن شروع می‌شود.

 

نیکوتین سم سرخوشی‌آور است! کسانی که سیگار و قلیان مصرف می‌کنند، حالت خوشایند بعد از مصرف نیکوتین را می‌شناسند اما همه آنان می‌دانند که این حالت موقتی است و با گذشت چند ساعت سرخوشی آنان به خمودگی و خستگی تبدیل خواهد شد.

 

در این زمان شخص سیگاری دوباره احساس می‌کند نیاز دارد که سیگار بکشد واین چرخه بارها و بارها در زندگی این افراد تکرار خواهد شد. نیکوتین یک ماده مخدر است که غیرمستقیم باعث می‌شود در مغز دوپامین آزاد شود و این حالت احساس رخوت و لذت ایجاد می‌کند.

 

نیکوتین امروزه در کشورهای مختلف مصرف می‌شود که این گسترش در میان نوجوانان باعث نگرانی است. توتون و تنباکو تاریخچه‌ای طولانی دارد و گل توتون شش هزار سال پیش از میلاد کشف‌ شده است. از زمان‌های قدیم مردم معتقد بودند که تنباکو خاصیت درمانی دارد. مثلاً در قرون وسطی از تنباکو برای مقابله با طاعون خیارکی استفاده می‌کردند.

 

در قرن هفده میلادی نشانه‌هایی دیده شد که رابطه‌ای میان بیماری سرطان و مصرف تنباکو را نشان می‌داد. امروزه می‌دانیم چهار هزار ماده شیمیایی در تنباکو وجود دارد که نیکوتین از همه عناصر مهم‌تر است و دارای اثر روان گردانی است. اکنون می‌دانیم که نیکوتین یک ماده سمی است و ترک نیکوتین برای سلامتی مفید است.

 

نیکوتین به‌صورت طبیعی مایعی بی‌رنگ است که در توتون موجود است. انواع مختلفی از توتون و تنباکو وجود دارد. هرچقدر نیکوتین موجود در آن کمتر باشد و قند آن بیشتر باشد، تنباکو از مرغوبیت بیشتری برخوردار است. در کشورهای آسیایی و آمریکای شمالی و اروپا بیشترین زمین‌های کشت توتون وجود دارد. کشورهایی که بیشترین کشت و تولید توتون و تنباکو را دارند عبارت‌اند از کره، نیجریه، مالی، آرژانتین و یونان.

 

طی فرآیندی برگ‌های گیاه توتون خشک‌شده و بعد تصفیه می‌شود و سپس کاربردهای مختلفی در بازار دخانیات دارد. برگ‌هایی که حاوی نیکوتین بیشتری هستند، برای قلیان و پیپ به‌کار می‌روند. این ماده در هر شکل و صورتی که باشد مضر است و ترک سیگار و  قلیان برای رهایی از آثار منفی آن توصیه می‌شود.

 

ساختار نیکوتین

 

تقریباً همه می‌دانند که مواد شیمیایی مضر فراوانی در تنباکو وجود دارد؛ اما مردم همچنان با کشیدن سیگار و قلیان از تنباکو استفاده می‌کنند! دلیل آن وجود ماده شیمیایی نیکوتین در تنباکو است. تنباکو از خانواده بادمجانیان است. تقریباً پنج درصد از تنباکو از نیکوتین تشکیل‌شده که مایع آلکالوئید طبیعی است.

 

آلکالوئیدها از کربن، هیدروژن، نیتروژن و در بعضی موارد اکسیژن ساخته‌شده‌اند که بر بدن انسان بسیار تأثیر دارد. چای و قهوه که نوشیدنی‌های محبوب هستند، نوع دیگری از آلکالوئید یعنی کافئین دارند. هر سیگار بین ده تا بیست میلی‌گرم نیکوتین دارد که بستگی به برند آن دارد.

 

در زمان مصرف سیگار وقتی دود وارد ریه‌ها می‌شود، حدود یک تا دو میلی‌گرم نیکوتین وارد جریان خون خواهد شد. این میزان از نیکوتین تأثیر زیادی بر بدن دارد. بهترین مرکز ترک سیگار در تهران، یک روش ترک سیگار آسان است که به سیگاری‌ها کمک می‌کند به‌راحتی از آن رها شوند.

 

 

با مصرف سیگار و نیکوتین چه اتفاقی برای ما می‌افتد؟

 

زمانی‌که کسی سیگار می‌کشد، نیکوتینی که در سیگار وجود دارد، وارد بدن می‌شود. شش‌ها نیکوتین را جذب می‌کنند و نیکوتین به‌سرعت وارد خون می‌شود. با جریان خون نیکوتین به مغز می‌رسد و در سرتاسر بدن پراکنده می‌شود و این بسیار سریع اتفاق می‌افتد.

 

ده الی پانزده ثانیه زمان لازم است که بعد از پک زدن به سیگار نیکوتین سیگار به مغز برسد. اگر نیکوتین به‌صورت جویدنی استفاده شود، از طریق غشاء مخاط و دهان جذب می‌شود. وقتی‌ که نیکوتین استنشاق شود، از طریق بینی جذب می‌شود و در برچسب‌های نیکوتینی نیز از طریق پوست نیکوتین جذب می‌شود. نیکوتین اثرهای مختلفی بر سیستم عصبی افراد دارد. این ماده هم ممکن است برای بدن محرک باشد و اثر تحریکی داشته باشد و هم ممکن است اثر کندکننده داشته باشد. زمانی‌که نیکوتین به مغز وارد می‌شود، به‌صورت ناگهانی قند خون و ضربان قلب افزایش می‌یابد. فشار خون و تنفس نیز بیشتر می‌شود و به این دلایل بدن حالت تحریک خواهد داشت.

 

نیکوتین یک ماده مخدر است که غیرمستقیم باعث می‌شود در مغز دوپامین آزاد شود و این حالت احساس رخوت و لذت ایجاد می‌کند. با مصرف هر ماده مخدری تقریباً این واکنش رخ می‌دهد. علت اعتیاد به مواد مخدر نیز همین است. سیگاری‌ها با بهترین روش ترک سیگار می‌توانند از اعتیاد به سیگار آزاد شوند.

 

همان‌طور که گفته شد نیکوتین اثر تحریکی دارد و بعد از مصرف توجه، توانایی حل مسئله و یادگیری بهتر می‌شود. در بین کسانی که توتون مصرف می‌کنند، دیده‌شده که خلق‌وخو بهتر شده و تنش و حالت افسردگی کم می‌شود. اما همان‌طور که سیگاری‌ها تجربه کرده‌اند، این احساسات و حالات خوش کوتاه‌مدت است و به خستگی و خواب‌آلودگی و افسردگی تبدیل می‌شود. به‌این‌ترتیب فرد سیگاری مجبور است دوباره سیگار بکشد.

 

افراد سیگاری مجبورند در روز چند بار سیگار بکشند. بعضی از سیگاری‌ها حتی قبل از خوردن صبحانه سیگار می‌کشند. فردی که معتاد و وابسته به نیکوتین باشد، باید در بیست و چهار ساعت ماده نیکوتین‌دار مصرف کند وگرنه علائم ناخوشایندی خواهد داشت. ممکن است پرخاشگری و خشم در او افزایش‌یافته و میزان فعالیت اجتماعی او کمتر شود. حتی این امکان وجود دارد که عملکردهای شناختی و هماهنگی روانی حرکتی او دچار اختلال شود. با ترک سیگار به روش رها، سریع‌ترین روش ترک سیگار را تجربه کنید و این علائم ناخوشایند را در زندگیتان کاهش دهید.

 

 

مدت‌زمان باقی ماندن نیکوتین در بدن

 

نیمه عمر نیکوتین یک ساعت است. بعد از گذشت شش ساعت از مصرف سیگار، فقط سه صدم میلی‌گرم از یک میلی‌گرم نیکوتین جذب‌شده از سیگار در بدن فرد باقی خواهد ماند. بدن به این روش‌ها نیکوتین را خارج می‌کند: میزانی از نیکوتین جذب‌شده به وسیله آنزیم‌های کبد تجزیه می‌شود. در شش‌ها نیکوتین متابولیزه می‌شود و به کوتینین و اکسید نیکوتین تبدیل خواهد شد.

 

کلیه‌ها کوتینین و سایر موادی که از نیکوتین باقیمانده را تصفیه می‌کنند و این مواد را با ادرار دفع می‌کنند. با دفع نیکوتین، فرد سیگاری دوباره احساس نیاز می‌کند و چرخه سیگار کشیدن ادامه خواهد یافت. با ساده‌ترین روش ترک سیگار می‌توان با کمترین زحمت از این چرخه خارج شد.

 

 

اثر کوتاه‌مدت و بلندمدت نیکوتین

 

شاید سیگاری‌ها نمی‌دانند که نیکوتین یک ماده سمی است و دوز شصت میلی‌گرم نیکوتین می‌تواند با ضعیف کردن تنفس باعث مرگ شود. با کشیدن یک نخ سیگار یک تا دو میلی‌گرم نیکوتین وارد بدن انسان می‌شود. در ابتدای مصرف نیکوتین علائم خوشایندی مثل تنظیم خلق و حالت آرامش ایجاد می‌شود.

 

اما کم‌کم باعث افزایش ضربان قلب و عفونت برونشیال خواهد شد. با بلعیدن دود نیکوتین دسته‌ای از مواد شیمیایی وارد بدن می‌شود که به همه اعضای حیاتی بدن راه می‌یابد. گاهی با مصرف زیاد این ماده شخص دچار مسمومیت می‌شود و این علائم از او مشاهده می‌شود: تهوع، استفراغ، سرگیجه، سردرد، آب‌ریزش از دهان و رنگ‌پریدگی. علاوه‌براین نیکوتین بر چرخه خواب تأثیر منفی می‌گذارد و خواب عمیق را کاهش می‌دهد.

 

درنتیجه فرد در شب چند بار بیدار شده و در روز احساس خستگی خواهد داشت. نیکوتین بیشترین اثر را بر مغز شخص مصرف‌کننده می‌گذارد. نیکوتین باعث می‌شود در مغز دوپامین آزاد شود و این ماده شیمیایی باعث می‌شود فرد احساس خوبی داشته باشد. این حالت موقتاً خوشایند است و این لذت باعث تکرار شدن مصرف می‌شود. افزایش دوپامین در مغز بخشی از فرآیند اعتیاد است. با استفاده مکرر از نیکوتین بدن در مقابل آن تحمل پیدا می‌کند؛ یعنی شخص باید دفعه بعد مقدار بیشتری نیکوتین به مغز برساند تا به همان حالت لذت برسد.

 

مدت‌زمان سوخت‌وساز نیکوتین در بدن کم است. برای کسانی که تحمل بدنشان در مقابل این ماده بیشتر شده‌است، سوخت‌وساز سریع‌تر انجام می‌شود و در زمان کمی باز هم احساس نیاز به نیکوتین پیدا می‌کنند. به‌همین دلیل برخی سیگاری‌ها چند دقیقه بعد از کشیدن سیگار دوباره سیگار دیگری روشن می‌کنند. ترک نیکوتین بدن را از نیاز کاذب به این ماده خلاص خواهد کرد. ترک سیگار به روش رها، روش سیگار تضمینی است که راه رسیدن به این هدف را هموار می‌کند.