گسترش جهانی بیماری COPD
یک گزارش جدید نشان میدهد که سیگار کشیدن همچنان یکی از مهمترین دلایل ابتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) است، بیماری شایعی که باعث تنگی نفس و مشکلات تنفسی میشود و هر سال جان بیش از ۳ میلیون نفر را میگیرد. در حال حاضر حدود ۳۹۲ میلیون نفر در جهان با این بیماری زندگی میکنند و نزدیک به ۷۵ درصد آنها در کشورهای با درآمد کم و متوسط هستند.
نقش سیگار در بروز COPD
در کشورهای پردرآمد، بیش از ۷۰ درصد موارد COPD به مصرف دخانیات مربوط میشود. در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط، سیگار عامل ۳۰ تا ۴۰ درصد از موارد این بیماری است و آلودگی هوای داخل خانهها نیز یکی از عوامل خطر مهم به شمار میرود.
پیامدهای جهانی سیگار کشیدن
به گفته پروفسور دیوید هالپین، COPD علاوه بر ایجاد ناتوانیهای طولانیمدت، سومین علت مرگومیر در جهان است. او تأکید میکند که سیگار همچنان یک مشکل جدی جهانی است، بهویژه در کشورهایی که شرکتهای دخانی به دنبال جذب مصرفکنندگان جدید هستند. امروزه حدود ۸۰ درصد مصرفکنندگان دخانیات جهان در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط زندگی میکنند و این موضوع در آینده باعث افزایش چشمگیر تعداد مبتلایان به COPD خواهد شد.
خطرات COPD برای سلامت عمومی
افراد مبتلا به COPD بیشتر در معرض ابتلا به سرطان ریه، بیماریهای قلبی و دیابت نوع ۲ قرار دارند. همهگیری کرونا نیز نشان داد که این افراد برای دسترسی به خدمات درمانی با مشکلات بیشتری روبهرو هستند. ترک سیگار نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا به این بیماری و مشکلات همراه آن دارد.
تأثیر دود سیگار بر کودکان
تحقیقات نشان میدهد که دود سیگار رشد طبیعی ریههای کودکان را مختل میکند و خطر ابتلا به COPD را در بزرگسالی افزایش میدهد. در عین حال، صنعت دخانیات با تبلیغات گسترده و فریبنده، کودکان و نوجوانان را هدف قرار میدهد.
ضرورت اقدام و پیشگیری
به گفته دکتر بنته میکلسن از سازمان جهانی بهداشت، میزان بالای بیماری و مرگومیر ناشی از COPD نگرانکننده است و باید ترک سیگار، دسترسی به درمانهای استنشاقی و توانبخشی ریوی در اولویت قرار گیرد. همچنین دکتر رودیگر کرخ تأکید میکند که دولتها باید با اجرای سیاستهای مؤثر کنترل دخانیات، بهویژه برای محافظت از کودکان و نوجوانان، اقدامات جدیتری انجام دهند.
ترک سیگار، مؤثرترین راه مقابله با بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)
ترک سیگار به روش رها مهمترین، مؤثرترین و در عین حال مقرونبهصرفهترین اقدام درمانی برای پیشگیری و کنترل بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) به شمار میرود. علاوه بر کاهش خطر ابتلا به COPD، ترک سیگار با کاهش احتمال بروز سکته مغزی، بیماریهای عروق کرونر قلب، انواع سرطان و افزایش امید به زندگی نیز همراه است.
با وجود تداوم فرآیندهای التهابی در ریه، شواهد علمی نشان میدهد که ترک سیگار میتواند میزان بروز COPD را در افراد در معرض خطر کاهش دهد و روند پیشرفت بیماری را کندتر کند. مطالعات طولی نشان دادهاند افرادی که به سیگار کشیدن ادامه میدهند، کاهش عملکرد ریه بسیار سریعتری نسبت به افرادی دارند که موفق به ترک سیگار شدهاند.
یافتههای «مطالعه سلامت ریه» این موضوع را تأیید میکند و نشان میدهد ترک سیگار میتواند افت سریع عملکرد ریه ناشی از مصرف دخانیات را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد. این مطالعه که بهصورت یک کارآزمایی بالینی تصادفی انجام شد، افراد دارای انسداد بدون علامت راههای هوایی را بررسی کرد. شرکتکنندگان گروه مداخله در یک برنامه ساختارمند ترک سیگار شامل مشاوره ترک سیگار و پزشکی، جلسات گروهی اصلاح رفتار و استفاده از آدامس نیکوتین شرکت کردند و با گروه دریافتکننده مراقبت معمول مقایسه شدند.
نتایج پیگیری بلندمدت نشان داد میزان ترک سیگار در گروه مداخله بهمراتب بیشتر بود و کاهش عملکرد ریه در این گروه به شکل معنیداری کمتر گزارش شد. همچنین میزان مرگومیر ناشی از همه علل در افراد شرکتکننده در برنامه ترک سیگار کمتر از گروه مراقبت معمول بود.
شواهد حاکی از آن است که تلاشهای مکرر برای ترک سیگار، حتی در صورت عود مجدد، میتواند از کاهش بیشتر عملکرد ریه، بهویژه در بیماران مبتلا به COPD خفیف، جلوگیری کند. همچنین پرهیز طولانیمدت از مصرف سیگار با کاهش علائم تنفسی و بهبود کیفیت زندگی همراه است.
در بیماران مبتلا به COPD پیشرفته، اگرچه ترک سیگار قادر به بازگرداندن عملکرد از دسترفته ریه نیست، اما میتواند سرعت افت بیشتر عملکرد ریه را کاهش داده و آن را به سطح طبیعی نزدیک کند. به همین دلیل، ترک سیگار در مراحل اولیه بیماری تأثیر بیشتری بر بهبود پیشآگهی دارد و در مقایسه با مراحل پیشرفته، نتایج درمانی مطلوبتری به همراه خواهد داشت.
بررسیها نشان میدهد آگاهی بیماران از ارتباط مستقیم سیگار با مشکلات تنفسی و خطر ابتلا به COPD، نقش مهمی در افزایش انگیزه آنها برای ترک سیگار دارد. مطالعات همچنین نشان دادهاند میزان ترک سیگار در افراد سیگاری مبتلا به COPD بهطور قابلتوجهی بیشتر از سیگاریهایی است که عملکرد طبیعی ریه دارند، که این موضوع اهمیت تشخیص زودهنگام و آموزش بیماران را برجسته میکند.
چشمانداز آینده در ترک سیگار و کنترل COPD
با وجود پیشرفتهای قابلتوجه در درمان دارویی ترک سیگار، شواهد اخیر نشان میدهد که این درمانها اگرچه در مقایسه با دارونما اثربخشی بیشتری دارند، اما بسیاری از افراد سیگاری همچنان قادر به حفظ پرهیز طولانیمدت از مصرف سیگار نیستند. به همین دلیل، توسعه و ارزیابی مداوم روشهای درمانی جدید برای وابستگی به نیکوتین همچنان یکی از اولویتهای مهم در حوزه سلامت عمومی محسوب میشود.
در این راستا، پژوهشها بر روی دارودرمانیهای جدید غیر جایگزین نیکوتین نتایج امیدوارکنندهای نشان دادهاند. از جمله این داروها میتوان به سلژیلین، فلوکستین، نالترکسون و مکامیلامین اشاره کرد که هر یک از مسیرهای متفاوت عصبی در وابستگی به نیکوتین را هدف قرار میدهند. علاوه بر این، رویکردهای نوینی مانند توسعه واکسن علیه نیکوتین و استفاده از روشهای فارماکوژنتیک برای شخصیسازی درمان ترک سیگار، بهعنوان راهکارهای آیندهنگرانه در حال بررسی هستند. این پیشرفتها میتوانند در آینده به افزایش موفقیت ترک سیگار، بهویژه در بیماران مبتلا یا در معرض خطر COPD، کمک کنند.
نتیجهگیری
مصرف دخانیات همچنان یکی از مهمترین تهدیدهای سلامت عمومی در جهان به شمار میرود و سالانه بیش از پنج میلیون مرگ را به خود اختصاص میدهد که معادل حدود ۱۰ درصد از کل مرگومیر بزرگسالان در سطح جهانی است. بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) یکی از اصلیترین و رو به افزایشترین علل ناتوانی و مرگومیر است و سیگار کشیدن مهمترین عامل خطر شناختهشده برای بروز آن محسوب میشود.
شواهد حاصل از متاآنالیزها نشان میدهد که تمامی درمانهای دارویی ترک سیگار، در مقایسه با دارونما، اثربخشی بالاتری دارند و در صورت ترکیب با حمایتهای رفتاری، میتوانند میزان پرهیز یکساله را به حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش دهند.
با این حال، علیرغم موفقیت اولیه این درمانها، درصد قابل توجهی از بیماران در پیگیری یکساله دوباره به مصرف سیگار بازمیگردند و میزان پرهیز پایدار معمولاً بین ۱۶ تا ۲۵ درصد گزارش شده است. این موضوع نشاندهنده نیاز جدی به بهبود راهبردهای درمانی، پیگیری بلندمدت بیماران و توسعه روشهای نوین و مؤثرتر برای ترک سیگار است.
در مجموع، با توجه به نقش کلیدی سیگار در بروز و پیشرفت COPD، سرمایهگذاری در پیشگیری، ترک سیگار در کلینیک ترک سیگار در فرمانیه تهران ، تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش بار جهانی این بیماری در سالهای آینده داشته باشد.
