سیگار الکترونیکی یا ویپ چیست؟ آیا به ترک سیگار کمک می‌کند؟

در سال‌های اخیر به‌ عنوان یکی از ابزارهای محبوبی که برای ترک سیگار مورد استفاده قرار می‌گیرد و شاهد استفاده بسیاری از افراد می باشیم، سیگار الکترونیکی که با نام ویپ هم شناخته شده است می باشد. ویپ‌ها از انواع مختلفی برخوردار می باشند که در بین جوانان بسیار پرطرفدار هستند و تصور آن‌ها بر این است که سیگارهای الکترونیک برای سلامتی مضر نخواهند بود و می تواند جایگزین مناسبی برای سیگار باشد.

اگر شما هم همانند بسیاری از افراد میپندارید که سیگار الکترونیکی بدون نیکوتین یا ویپ برای سلامتی مضر نمی باشد باید بگوییم که سخت در اشتباه هستید. طبق تحقیقاتی که صورت گرفته توسط مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) از آمار بسیار بالای استفاده نوجوانان از ویپ اطلاع می‌دهد که این امر باعث نگرانی بسیاری شده است. همان‌طور که حتما تا کنون شنیده‌‎‎اید، بهترین روش ترک سیگار کاری دشوار به‌ شمار می‌آید و برخی افراد پس از سال‌ها موفق به انجام آن نمی‌شوند. 

نگران نباشید؛ ما به همراه کارشناسانمان در این مقاله از کلینیک ترک سیگار رها سعی داریم سیگار الکترونیکی و تمام ضررهای آن برای بدن را مورد بررسی قرار دهیم و ببینیم که آیا استفاده از ویپ در ترک سیگار موثر است یا خیر؟

ویپ جایگزین سیگار
 

این روزها شاهد استفاده افراد زیادی از سیگار الکترونیک می باشیم که به خیال خود جایگزین خوب و بدون مضری برای سیگار می باشد. سیگار الکترونیکی یا ویپ در تبلیغات رسانه‌ ای عامل کمک کننده برای ترک نیکوتین معرفی می‌شود. این در حالی است که بسیاری از متخصصین با انواع سیگارهای الکترونیک موافق نیستند و آن را صرفا نوعی هزینه اضافی می‌دانند. 
 
 

سیگار الکترونیکی یا ویپ چیست؟

سیگار الکترونیکی یا ویپ (Vape) دستگاهی است که با گرم کردن یک مایع مخصوص، آئروسل تولید می‌کند و فرد آن را استنشاق می‌کند. این مایع معمولاً حاوی نیکوتین، پروپیلن گلیکول، گلیسیرین گیاهی و طعم‌دهنده‌ها است؛ البته ترکیبات آن بسته به نوع محصول متفاوت است.

برخلاف سیگار معمولی، در ویپ تنباکو سوزانده نمی‌شود؛ بااین‌حال، این موضوع به معنی بی‌ضرر بودن ویپ نیست. بسیاری از محصولات ویپ نیکوتین دارند و می‌توانند باعث وابستگی شوند و آئروسل حاصل از آن‌ها نیز ممکن است حاوی مواد شیمیایی مضر باشد.

ویپ بیشتر برای افرادی مطرح است که سیگار مصرف می‌کنند و به دنبال جایگزینی برای سیگار یا روشی برای ترک آن هستند. شواهد علمی نشان می‌دهد ویپ نیکوتین‌دار ممکن است به برخی افراد در ترک سیگار کمک کند، اما ایمنی بلندمدت آن هنوز به‌طور کامل مشخص نیست.

نکته مهم: اگر فردی سیگار نمی‌کشد، شروع مصرف ویپ به‌عنوان یک محصول «بی‌خطر» یا تفریحی توصیه نمی‌شود.

ویپ چگونه کار می‌کند؟

ویپ یا سیگار الکترونیکی با گرم کردن مایع مخصوص داخل دستگاه کار می‌کند. این مایع که معمولاً به آن «جویس» یا «ای‌لیکویید» گفته می‌شود، در اثر حرارت به آئروسل تبدیل می‌شود و کاربر آن را از طریق دهانه دستگاه استنشاق می‌کند.

فرایند کار ویپ به‌طور کلی شامل چند مرحله است:

1. باتری انرژی موردنیاز دستگاه را تأمین می‌کند.

2. با فعال شدن دستگاه، کویل یا المنت حرارتی گرم می‌شود.

3. کویل، مایع موجود در مخزن یا کارتریج را گرم می‌کند.

4. مایع به آئروسل تبدیل می‌شود.

5. آئروسل از طریق دهانه دستگاه وارد دهان و سپس دستگاه تنفسی می‌شود.

بنابراین، برخلاف سیگار معمولی که با سوختن تنباکو و تولید دود همراه است، ویپ مایع را گرم می‌کند و آئروسل تولید می‌شود. بااین‌حال، آئروسل ویپ صرفاً «بخار آب» نیست و بسته به نوع مایع و نحوه استفاده می‌تواند حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی مختلف باشد.

داخل ویپ چیست؟

ترکیبات ویپ به نوع دستگاه و مایع مصرفی بستگی دارد، اما بیشتر مایعات ویپ از ترکیبی از نیکوتین، پروپیلن گلیکول، گلیسیرین گیاهی و طعم‌دهنده‌ها تشکیل می‌شوند. هنگام گرم شدن این مواد نیز ممکن است ترکیبات دیگری در آئروسل ایجاد شوند.

نیکوتین

بسیاری از مایعات ویپ حاوی نیکوتین هستند. نیکوتین ماده‌ای اعتیادآور است که می‌تواند باعث ایجاد وابستگی و علائم ترک شود. میزان نیکوتین در محصولات مختلف متفاوت است و برخی محصولات نیز با عنوان بدون نیکوتین عرضه می‌شوند.

پروپیلن گلیکول

پروپیلن گلیکول (PG) یکی از مواد پایه در بسیاری از مایعات ویپ است و به انتقال طعم و ایجاد حس هنگام استنشاق کمک می‌کند. این ماده در صنایع و محصولات مختلف نیز کاربرد دارد، اما استنشاق ترکیبات حاصل از گرم شدن مایع ویپ با مصرف خوراکی یا کاربردهای معمول آن یکسان نیست.

گلیسیرین گیاهی

گلیسیرین گیاهی (VG) ماده دیگری است که در مایع ویپ استفاده می‌شود. این ماده به تولید آئروسل بیشتر و ایجاد حالت غلیظ‌تر آن کمک می‌کند. نسبت PG و VG در محصولات مختلف می‌تواند متفاوت باشد.

طعم‌دهنده‌ها

برای ایجاد طعم‌های مختلف مانند میوه‌ای، نعناع یا شیرین، از طعم‌دهنده‌ها استفاده می‌شود. وجود یک طعم‌دهنده در ماده غذایی به این معنی نیست که استنشاق آن پس از گرم شدن نیز بی‌خطر است؛ زیرا مسیر مصرف و شرایط حرارتی متفاوت است.

آئروسل

آنچه کاربر هنگام استفاده از ویپ استنشاق می‌کند، آئروسل است، نه صرفاً بخار آب. این آئروسل می‌تواند شامل ذرات بسیار ریز، نیکوتین، مواد موجود در مایع و ترکیباتی باشد که در اثر فرایند حرارت ایجاد شده‌اند.

ترکیباتی که هنگام گرم شدن ایجاد می‌شوند

حرارت می‌تواند باعث تغییر برخی مواد موجود در مایع ویپ شود و ترکیبات جدیدی ایجاد کند. بسته به نوع دستگاه، مایع، دمای حرارت و نحوه استفاده، ممکن است موادی مانند فرمالدهید، استالدهید و آکرولئین در آئروسل ایجاد شوند.

به همین دلیل، عبارت «ویپ فقط بخار آب تولید می‌کند» دقیق نیست. در عین حال، میزان و نوع مواد موجود در آئروسل می‌تواند بین محصولات و شرایط مختلف متفاوت باشد و هنوز درباره تمام پیامدهای بلندمدت استنشاق آن‌ها اطلاعات کاملی در دست نیست.

نکته مهم: نبود دود حاصل از سوختن تنباکو به این معنی نیست که ویپ کاملاً بی‌ضرر است. اگر ویپ برای کمک به ترک سیگار استفاده شود، هدف اصلی باید رسیدن به ترک کامل سیگار و در نهایت کاهش وابستگی به نیکوتین باشد.

انواع سیگار الکترونیکی
 

شرکت‌های تولید کننده سیگار برقی یا ویپ این ابزار را به عنوان وسیله‌ای مفید برای ترک سیگار با داروی ترک سیگار معرفی و تبلیغ می‌کنند. این در حالی است که سازمان غذا و دارو آمریکا سیگار الکترونیکی و ویپ‌ها را در دسته مواد تنباکویی و دخانیات قرار داده است. زیرا بر اساس آمار این سازمان مواد داخل آن حاوی مقدار نیکوتین برابر با یک بسته 20تایی سیگار خواهد بود.
با این حال امروزه سیگارهای برقی در انواع مختلفی ساخته می‌شوند که می‌توان آن‌ها را شامل موارد زیر دانست:

• قلم ویپ
• بخارسازها
• پادها
• قلم‌های الکترونیکی
• لوله‌های الکترونیکی
• قلیان‌های الکترونیکی

اجزا و نحوه کارکرد سیگار الکترونیکی

سیگار الکترونیکی از بخش های مختلفی تشکیل شده است از جمله: قسمت دهانی، ابزار اسپری، باتری، سنسور، مایع (جویس)

• قسمت دهانی شامل محلول مایع شناور درون محفظه مشخص می باشد .
• ابزار اسپری هم همان  گرم کننده مایع و عامل اصلی تبخیر برای استنشاق محلول می باشد.
• گرم کننده (المنت) دستگاه (باتری) هم در آن وجود دارد
• فعال کننده هیتر دستگاه همان سنسور می باشد.
• شامل اسانس، عصاره الکترونیکی نیکوتین و گلیکول پروپیلن که به صورت مایع در آن موجود است.

زمانی که از قسمت دهانی مکیده می شود، باعث می شود تا المنت مایع گرم شده و سپس تبخیر شود تا لامپ انتهای سیگار برقی روشن شود. زمانی که مایع استنشاق می شود، دودی که به ‌دلیل گرم شدن آن ایجاد می‌شود همچون دود سیگار تنباکویی (سیگار معمولی) به ریه‌ها می ‌رسد و در نهایت فرد با بیرون دادن نفس خود می‌تواند دود ناشی از سیگار الکترونیکی را خارج می نماید.

عوارض ویپ چیست؟
 

عوارض ویپ چیست؟ حال به قسمت اصلی متن رسیدیم، ممنون از شما که تا این قسمت از مقاله همراه ما بودید. سیگار الکترونیکی ویپ آسیب‌های متعددی به بدن وارد می‌کند از جمله:

۱. آسیب به ریه‌ها
 

استفاده مداوم از ویپ به عنوان جایگزین سیگار می‌تواند باعث بروز التهاب و تخریب بافت‌های ریه شود. موادی مانند گلیسیرین، پروپیلن گلیکول و نیکوتین هنگام حرارت دیدن، گازها و ذرات مضری تولید می‌کنند که می‌تواند به بیماری‌هایی منجر شود مثل:

• برونشیت مزمن
• آسم تشدیدشده
• بیماری EVALI (التهاب شدید ریوی ناشی از بخار ویپ)

۲. اثرات مخرب بر قلب و عروق
 

نیکوتین موجود در بیشتر ویپ‌ها باعث:

• افزایش ضربان قلب
• بالا رفتن فشار خون
• تنگ شدن رگ‌های خونی

می‌شود. در نتیجه، احتمال سکته قلبی و مغزی در مصرف‌کنندگان ویپ بیشتر است، به‌ویژه اگر سابقه بیماری قلبی داشته باشند.

۳. وابستگی و اعتیاد

خیلی از افراد تصور می‌کنند ویپ اعتیادآور نیست و آن را جایگزین سیگار می‌دانند، اما نیکوتین مایع موجود در ویپ به‌شدت وابستگی ایجاد می‌کند.

ترک ویپ هم مانند ترک سیگار سنتی، می‌تواند علائمی مثل اضطراب، تحریک‌پذیری و بی‌خوابی داشته باشد.

 ۴. آسیب به دهان و دندان

بخار ویپ دهان را خشک می‌کند و محیط رشد باکتری‌ها را افزایش می‌دهد. در نتیجه:

• احتمال پوسیدگی دندان
• بوی بد دهان
• التهاب لثه

زیاد می‌شود. حتی برخی طعم‌دهنده‌های مایع ویپ هم خاصیت اسیدی دارند و به مینای دندان آسیب می‌زنند.

۵. تأثیرات بر مغز (به‌ویژه در جوانان)

تأثیر نیکوتین بر مغز و سیستم عصبی در سنین پایین می‌تواند رشد مغز را مختل کند و بر تمرکز، حافظه و کنترل هیجانات اثر منفی بگذارد. به همین دلیل، ویپ برای نوجوانان خطرناک‌تر از بزرگسالان است.

۶. خطرات شیمیایی و حرارتی

گرم شدن مایع ویپ ممکن است باعث تولید مواد سمی مثل فرمالدهید و آکرولئین شود. استنشاق مداوم این ترکیبات می‌تواند منجر به سرطان، آسیب DNA و التهاب مزمن شود.

۷. اثر بر سیستم تنفسی و بویایی

ویپ ممکن است باعث تحریک گلو، سرفه خشک، خس‌خس سینه و کاهش حس بویایی و چشایی شود، حتی در افرادی که سیگار نمی‌کشیده‌اند.

آیا ویپ از سیگار ضرر کمتری دارد؟

اگر بخواهیم ویپ و سیگار معمولی را از نظر میزان مواجهه با مواد مضر مقایسه کنیم، سیگار معمولی به دلیل سوختن تنباکو و تولید دود، مواد سمی و سرطان‌زای بسیار بیشتری ایجاد می‌کند. در ویپ تنباکو سوزانده نمی‌شود و به همین دلیل نوع و میزان برخی مواد مضر با دود سیگار متفاوت است.

بااین‌حال، این موضوع به معنی بی‌خطر بودن ویپ نیست. بسیاری از ویپ‌ها حاوی نیکوتین هستند و آئروسل آن‌ها می‌تواند حاوی مواد شیمیایی و ذراتی باشد که برای سلامت بدن مضر هستند. همچنین درباره پیامدهای بلندمدت مصرف ویپ هنوز اطلاعات کاملی در دست نیست.

بنابراین اگر فردی در حال حاضر سیگار می‌کشد، جایگزین کردن کامل سیگار با ویپ ممکن است میزان مواجهه او با برخی مواد مضر را کاهش دهد؛ اما مصرف همزمان سیگار و ویپ راهکار مناسبی برای کاهش خطرات سیگار محسوب نمی‌شود. هدف نهایی باید ترک سیگار و در ادامه، کاهش وابستگی به نیکوتین باشد.

مقایسه سیگار معمولی و ویپ

آیا ویپ جایگزین سالم‌تری برای سیگار است؟

پاسخ به این سؤال به شرایط فرد بستگی دارد. برای فردی که سیگار نمی‌کشد، شروع مصرف ویپ انتخاب سالمی نیست. اما برای فردی که سیگار مصرف می‌کند، جایگزینی کامل سیگار با ویپ نیکوتین‌دار می‌تواند مواجهه با برخی مواد مضر ناشی از سوختن تنباکو را کاهش دهد.

بااین‌حال، مصرف همزمان هر دو محصول می‌تواند همچنان فرد را در معرض خطرات سیگار قرار دهد. بنابراین نباید ویپ را راهی برای ادامه مصرف سیگار در کنار یک محصول دیگر در نظر گرفت.

نکته مهم: کم‌ضررتر بودن احتمالی ویپ نسبت به سیگار به معنی بی‌خطر بودن آن نیست. ویپ می‌تواند حاوی نیکوتین باشد و آئروسل آن نیز مواد بالقوه مضر دارد. اگر هدف ترک سیگار است، بهتر است فرد برای انتخاب روش مناسب ترک و کاهش وابستگی به نیکوتین از راهنمایی متخصص استفاده کند.

عوارض جانبی ترک سیگار با ویپ چیست؟

روش های اصولی ترک سیگار با سیگار الکترونیکی ویپ عوارض جانبی را به دنبال دارد. وقتی شخصی تصمیم به قطع مصرف سیگار می گیرد و یک ترکیب جدید را جایگزین می کند، این تغییر عوارضی به همراه دارد که در ادامه برخی از آنها را بیان می کنیم:

• سرفه کردن

یکی از شایع‌ترین عوارض جانبی تغییر از مصرف و جایگزین ویپ به جای سیگار سرفه کردن است.  ممکن است این امر ناخوشایند باشد،اما تنها یکی از بخش‌های طبیعی برای حذف مصرف دخانیات و اجازه دادن به بدن برای بهبودی می باشد.

• سردرد

زمانی که بدن شما با تغییر سطوح نیکوتین و نحوه جذب نیکوتین تغییر می کند، ممکن است عوارض هایی از سردرد، لرزش و حتی حالت تهوع بروز پیدا کند. 

• تحریک گلو

اگرچه ویپ بسیار شبیه سیگار کشیدن می باشد،اما همچنان تجربه متفاوتی نسبت به سیگار بوده و اما در دوره تنظیم آن با بدن می تواندبه بروز خشکی و گلودرد منجر شود.

ضرر ویپ بیشتر است یا سیگار

ترکیبات و مواد شیمیایی در سیگار و ویپ

• سیگار:

شامل بیش از ۷۰۰۰ ماده شیمیایی است که بیش از ۷۰ مورد آن سرطان‌زا هستند (مثل قطران، مونوکسیدکربن، بنزن و نیکوتین زیاد(.

• ویپ:

بخار حاصل از ویپ حاوی نیکوتین، پروپیلن گلایکول، گلیسیرین، طعم‌دهنده‌های شیمیایی و فلزات سنگین است. تعداد مواد مضر آن کمتر از سیگار است، اما هنوز برای ریه و قلب مضر است.

تأثیر ویپ و سیگار بر سلامت

• سیگار:

باعث سرطان ریه، گلو، دهان، مثانه، بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و ناباروری می‌شود.

• ویپ:

احتمال سرطان در ویپ کمتر است، اما می‌تواند باعث التهاب ریه، بیماری‌های ریوی (مثل EVALI)، تپش قلب، افزایش فشار خون و اعتیاد شود.

میزان وابستگی و نیکوتین

هر دو منبع نیکوتین بالا دارند که باعث وابستگی شدید می‌شود. در برخی مایع‌های ویپ، مقدار نیکوتین حتی از سیگار بیشتر است چون راحت‌تر و بیشتر استنشاق می‌شود.

آسیب به ریه و دستگاه تنفس

سیگار با دود و قطران، ریه را به مرور تخریب می‌کند. ویپ، چون بخار گرم و شیمیایی وارد ریه می‌کند، ممکن است باعث تحریک و التهاب سریع‌تر ریه‌ها شود، مخصوصاً در نوجوانان.

در نهایت باید بگوییم که اگرچه ویپ معمولاً ضررش از سیگار سنتی کمتر است (چون مواد سرطان‌زای کمتری دارد)، اما هنوز کاملاً مضر و اعتیادآور است و می‌تواند به مرور به ریه، قلب، مغز و سیستم عصبی آسیب بزند. بنابراین، ویپ گزینه "کم‌ضررتر" است، اما گزینه بی‌ضرر نیست.

نتیجه گیری

همانطور که می دونید یکی از مواردی که برای سلامتی بسیار مضر می باشد سیگار است و افراد سیگاری حتما باید  ساده ترین و بهترین روش ترک سیگار  را پیدا کرده و به دنبال بهترین روش‌ برای ترک سیگار باشند. قطعا می دانید که روش‌های بسیاری برای ترک سیگار وجود دارد که یکی از آن‌ها استفاده از ویپ و سیگار الکترونیک می باشد. شرکت‌های تولید‌کننده ویپ و محصولات جانبی آن با تبلیغات بسیاری افراد را به استفاده از آن برای سریع ترین روش ترک سیگار ترغیب می نمایند. اما همانطور که در بخش های قبلی خواندید این دستگاه گزینه مناسبی برای ترک سیگار نمی باشد و شما باید با پیدا کردن روش‌های موثر و طبیعی مانند استفاده از دمنوش و ورزش کردن و بکارگیری انواع روش‌های ترک سیگار موثر سیگار را برای همیشه کنار بگذارید.

سوالات متداول درباره ویپ و سیگار الکترونیکی

1. ویپ چیست و چگونه کار می‌کند؟

ویپ یا سیگار الکترونیکی دستگاهی است که با گرم کردن مایع مخصوص، آئروسل تولید می‌کند و فرد آن را استنشاق می‌کند. این مایع ممکن است حاوی نیکوتین، پروپیلن گلیکول، گلیسیرین گیاهی و طعم‌دهنده‌ها باشد.

2. آیا ویپ همان سیگار الکترونیکی است؟

بله. «ویپ» یکی از اصطلاحات رایج برای سیگار الکترونیکی است. البته دستگاه‌های سیگار الکترونیکی انواع مختلفی دارند و از نظر شکل، نحوه استفاده و ترکیبات مایع با یکدیگر متفاوت هستند.

3. آیا ویپ ضرر دارد؟

بله. ویپ بی‌ضرر نیست. بسیاری از محصولات ویپ حاوی نیکوتین هستند و آئروسل آن‌ها می‌تواند حاوی مواد شیمیایی و ذراتی باشد که برای سلامت بدن مضر هستند.

4. آیا ویپ از سیگار کم‌ضررتر است؟

برای فردی که سیگار مصرف می‌کند، جایگزینی کامل سیگار با ویپ می‌تواند میزان مواجهه با برخی مواد مضر ناشی از سوختن تنباکو را کاهش دهد. بااین‌حال، ویپ همچنان خطرات خاص خود را دارد و نباید آن را محصولی بی‌ضرر در نظر گرفت.

5. آیا ویپ به ترک سیگار کمک می‌کند؟

شواهد علمی نشان می‌دهد ویپ نیکوتین‌دار ممکن است به برخی افراد برای ترک سیگار کمک کند. بااین‌حال، هدف باید ترک کامل سیگار و در ادامه کاهش وابستگی به نیکوتین باشد و انتخاب روش مناسب ترک به شرایط فرد بستگی دارد.

6. آیا ویپ بدون نیکوتین ضرر دارد؟

نبود نیکوتین به معنی بی‌ضرر بودن ویپ نیست. آئروسل ویپ می‌تواند حاوی ذرات و ترکیبات شیمیایی دیگری باشد و اثرات بلندمدت استنشاق آن‌ها هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است.

7. آیا ویپ اعتیادآور است؟

اگر ویپ حاوی نیکوتین باشد، می‌تواند باعث وابستگی و اعتیاد به نیکوتین شود. میزان وابستگی به عواملی مانند مقدار نیکوتین، دفعات مصرف و مدت استفاده بستگی دارد.

8. آیا مصرف همزمان سیگار و ویپ خطرناک است؟

مصرف همزمان سیگار و ویپ همچنان فرد را در معرض مواد مضر دود سیگار قرار می‌دهد و نمی‌توان آن را جایگزینی کامل برای سیگار دانست. اگر هدف کاهش آسیب یا ترک سیگار است، جایگزینی کامل سیگار اهمیت بیشتری دارد.

9. ویپ بیشتر به ریه آسیب می‌زند یا سیگار؟

سیگار معمولی به دلیل سوختن تنباکو و تولید دود، با طیف گسترده‌ای از مواد سمی و آسیب‌های جدی ریوی مرتبط است. ویپ نیز می‌تواند به دستگاه تنفسی آسیب برساند، اما میزان و پیامدهای بلندمدت این آسیب هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است.

10. بعد از ترک سیگار چگونه ویپ را ترک کنیم؟

برای ترک ویپ ابتدا باید میزان و زمان مصرف نیکوتین را مشخص کنید و سپس یک برنامه تدریجی یا روش مناسب ترک را انتخاب کنید. کاهش محرک‌های مصرف، حمایت اطرافیان و در صورت نیاز استفاده از روش‌های درمانی تأییدشده با نظر متخصص می‌تواند به کاهش وابستگی به نیکوتین کمک کند.

منابع:

Cochrane اثربخشی ویپ در ترک سیگار